Bijna alle foto's op deze pagina heb ik gekregen van Piet van Berne, welke ik hiervoor zeer erkentelijk ben.

Henschel HS 100 met Piet van Berne in zijn jonge jaren(1957).	2 maal een HS 100 en een HS 120(1963)	Bedrijfsfoto uit 1964 bij het Goffertstadion.
Een Henschel HS 120
Een Hanomag-Henschel F 193 S uit 1973.	Een line up van alle wagens op de Waag van Nijmegen in 1974.	Een Hanomag-Henschel F 130 S met oprijwagen.

De geschiedenis van de Henschel HS 90

Door Piet van Berne.

Al vele jaren bestond de interesse in het restaureren van een oude vrachtwagen. Natuurlijk moest dat een Henschel zijn. Waarom Henschel ? Omdat dit de eerste nieuwe vrachtwagen die mijn vader in 1957 in bedrijf nam. Dit na vele jaren te hebben gewerkt met Fords enChevrolets en een enkele Mercedes uit de militaire oorlogsdump en in 1955 een gebruikte Bedford van een jaar oud.
De eerste Henschel, een HS 100 met achterwaartse kipper zou tot 1974 nog door vele worden gevolgd. Vele verschillende types, de HS 100 K, HS 120, HS 140, HS 120 T, HS 3-125 E, HS 22, HS 15, HS 16, HS 19, HS 26, H 261, F 130, F 140, F 150, F 161, F 191, F 221, F 261, F 193. Totaal zo’n dikke 50 stuks.

Einde jaren 70 werd al een zeer gave roestvrije Henschel HS 120 bij de plaatselijke dealer gekocht teneinde deze te restaureren en te bewaren. De bedoeling was om de z.g. 0 uren van de eigen werkplaats, waar permanent 3 monteurs liepen, te gebruiken voor die restauratie. Dit was geen succes. De monteurs hadden weinig gevoel voor de materie. De Henschel bleef veel te lang in een hoek staan en verhuisde naar buiten onder een dekkleed. Toen het buiten terrein verhard moest worden, werd de Henschel kapot gesneden en verdween deze met het oud ijzer richting Hoogovens.

Eind jaren tachtig werd besloten om het zakelijk wat kalmer aan te doen. Het bedrijf werd verkocht en de werktijden bij de nieuwe eigenaar werden drastisch minder. Er bleef nu wat tijd over om aan een restauratie te besteden.

Tijdens een zondagsritje werd in Beneden-Leeuwen langs de weg een oude aanhangwagen gevonden in een welhaast originele staat. Het betrof een DAF F-5 met bouwjaar 1952. Destijds in dienst genomen door de telefoondienst van de PTT als aggregaatwagen. De Kromhout-motor met generator was verwijderd en de aanhangwagen werd als oud vuil langs de weg gedumpt. In deze aanhangwagen werd onmiddellijk herkent de F-5 ( F voor fuseebesturing en 5 staat voor 5 ton nuttig laadvermogen) waarvan mijn vader eind jaren 40 begin jaren 50 er meerdere bij DAF heeft gekocht.

Na veel wikken en wegen ?? werd dit uniek exemplaar toch gekocht en gerestaureerd in een uitvoering met open laadbak. Bij de restauratie bleek dat nog steeds de originele remvoering af fabriek op de remschoenen zat geklonken. Ook de originele Vredestein banden 34X7 (deze maatvoering zou later 7.50 X 20 worden) eerste montage zaten er nog onder. Na goed 1,5 jaar was de restauratie voltooid.

Tijdens de werkzaamheden aan de aanhangwagen werd nagedacht over het trekkend voertuig. De eerste ingeving was een Canadese Ford F60L, waarvan nog historische foto’s beschikbaar waren. Later ging de gedachten uit naar een oorlogs Mercedes-Benz L 3000 welke eveneens begin jaren 50 gelopen had met een DAF F-5. Maar geen enkel idee leidde tot het daadwerkelijk op zoek gaan naar zo’n voertuig.

Totdat opeens de gedachte viel op een type Henschel die destijds niet werd gekocht, maar zeer bijzonder was, n.l. de HS 90.
In 1958 werd Garage Schaars te Gendt (bij Nijmegen) dealer van Henschel. Bij de officiële opening werden verschillende demo’s vanuit de Fabriek te Kassel getoond. Daaronder bevond zich ook een HS 90. Een bijzondere wagen die destijds eigenlijk meteen mijn veertienjarig hart gestolen had. Ik vond dat mijn vader die 4 a 5 tons wagen moest kopen voor het kleine werk Interesse had hij wel, totdat hij de prijs hoorde. Die Henschel kostte tweemaal zoveel als een vergelijkbare Bedford. Tot mijn spijt ging het dus niet door. Mijn besluit stond nu zo’n 30 jaar na dato vast. Voor de DAF aanhangwagen moest als trekkend voertuig naar een Henschel HS 90 worden gezocht.

Er werd het nodige huiswerk gedaan, en vele voelhoorns links en rechts uitgestoken. Vele tips werden nagetrokken wat vaak tot tochten door geheel Europa leidde. Maar steeds zonder succes. Ook was geen enkele HS 90 meer bekend. Origineel of gerestaureerd. Maar dat weerhield mij er niet van om te blijven doorspeuren. Inmiddels was ik middels een voormalige ingenieur van Henschel Kassel, Diplom-Ing. Friedrich Dierking, er achter, dat er in 3 jaar tijds 1957 - 1959 maar totaal 585 Henschels van het type HS 90 zijn gemaakt.

Op 1 en 2 juni 1991 werd in Kassel, de plaats waar tot 1974 de Henschel vrachtwagens werden gemaakt,, door Paul en Heike Hinz een vrachtwagen-oldtimertreffen georganiseerd. Besloten werd om dit treffen te bezoeken en er tevens een kleine vakantie aan vast te plakken. Bij aankomst werden we welkom geheten door Paul en direct meegenomen naar het parkeerterrein achter zijn huis waar de reeds aangekomen deelnemers aan het treffen al stonden opgesteld. Op een ware ereplaats stond … een Henschel HS 90. De eerste die ik in 3 jaar zoeken door geheel Europa vond. De minivakantie van 5 dagen in Kassel werd mede gebruikt om de wagen, die eigendom was van een transportondernemer uit Kassel, los te peuteren. Bij vertrek uit Kassel was de transactie rond; de HS 90 was gekocht.
Een week later werd hij opgehaald met een dieplader.

Was is de geschiedenis van deze HS 90. Gebouwd in 1957 als vrachtwagen met “Pritsche” (vaste open laadbak) werd hij de eerste 1,5 jaar van zijn bestaan ingezet als Vorführwagen (demonstratiewagen) van de fabriek. Wellicht was het dezelfde wagen die destijds bij de opening van Schaars in Gendt (zie boven) aanwezig was. Daarna werd hij verkocht aan een kolenboer in Bad Wildungen (ca. 30 km van Kassel), na omgebouwd te zijn als kipper. Bij deze, eigenlijk eerste eigenaar, heeft de HS 90 gelopen tot eind 1989. Vanaf 1966 deels voorzien van een afzettank van 4000 liter huisbrandolie. Ofschoon aan de wagen al die jaren praktisch geen kwast verf of zeep is besteed, was er hoegenaamd geen sprake van onrustbarende roestvorming. Gestald in een open tochtige kolenschuur en bedekt met een dun laagje gelekte huisbrandolie heeft hij de tand des tijds zeer wel doorstaan. Bij aankomst in Nederland is eerst uitgebreid geladen getest (o.a. op de Zevenheuvelweg in Groesbeek) om zodoende een indruk te krijgen van de technische toestand. En die was alleszins acceptabel.

De kipper moest, gelet de opbouw van de aanhangwagen, weer een vrachtwagen worden met een vaste (Nederlandse) laadbak. De gehele wagen is uit elkaar genomen, gestraald en gecoat. Alle componenten, motor, versnellingsbak, koppeling, achteras, stuurinrichting, remmen enz. zijn gedemonteerd, gecontroleerd, indien nodig gereviseerd, en weer gemonteerd aan het chassis. Het chassis moest weer op lengte van de bakwagen worden gebracht. Dat wil zeggen dat het verwijderde laatste stuk chassis van ca. 1 mtr. achter de laatste veerhand die voor de ombouw tot kipper werd afgesneden, weer terug moest komen.

Inmiddels kwam een oldtimervrindje eens langs om te kijken wat ik gekocht had en waar ik mee bezig was. Zijn oog viel natuurlijk op de bijzondere 4 cilinder ondervloermotor die midden onder het chassis hing. “Zo’n motor heb ik ook nog liggen” merkt hij in mijn ogen olijk op, hetgeen mij doet reageren; “luister, ik heb 3 jaar door geheel Europa lopen zoeken naar iets van zo’n auto, zonder dat ik ook maar een schroefje heb gevonden en nu ga jij mij vertellen dat jij zo’n motor hebt.” Toch is het zo”, was zijn reactie hetgeen mij noopte tot het vragen van het bewijs. De motor lag in zijn schuur, hemelsbreed geen kilometer van de werkplaats waar ik aan het sleutelen was.

Bij de schuur aangekomen lag daar op een wagentje inderdaad een 4 cilinder ondervloermotor van een Henschel HS 90 compleet met versnellingsbak gemonteerd aan een stuk chassis. Natuurlijk werden wij het over de prijs van die motor eens. Vanaf dat moment had ik een reservemotor en versnellingsbak (zonder PTO, ideaal voor een bakwagen) waarvan ik bij de revisie diverse delen af kon halen. Met het stuk chassis werd het kipperchassis weer op de maat van een bakwagen gemaakt. Enige weken later kwam het oldtimervrindje weer langs om te vertellen dat bij die motor die ik van hem had gekocht, een Nederlands kenteken deel 1 en 2 hoorde. Het daarop vermelde chassisnummer van dat stuk chassis van een meter werd in het Duitse chassis geslagen en vanaf dat moment was de van origine Duitse Henschel een Nederlandse.

De restauratie heeft niet de geplande 2 jaren geduurd, maar met moeite was mei 1995 dus vier jaar later, de Henschel weer gebruiksklaar. Besloten werd om bij het treffen van Paul en Heike Hinz in Kassel van 9 tot 11 juni de wagen voor het eerst aan de “scene” en de pers voor te stellen.

Inmiddels was de Henschel te zien op tal van evenementen in Nederland en daar buiten en reed de Henschel diverse vrachtwagenrally’s in Duitsland, Engeland, Frankrijk en Zweden.

Anno 2005 is deze Henschel nog steeds de enig bekende HS 90 van de 585 die er destijds zijn gemaakt.

foto: P. Rasing	foto: P.A.M. van Berne
Bovenstaande foto is gemaakt tijdens het jubuleum van Garage Schaars te Gendt(bij Nijmegen), voormalig Henschel dealer.

Back